Miskoop

Heeft u een zaak gekocht maar voldoet deze niet aan de daaraan gestelde eisen? Had u iets anders verwacht te krijgen? Mag u een nieuw product verlangen of kunt u uw geld terugkrijgen? Wat zijn nu eigenlijk uw rechten? In negen van de tien gevallen wordt U na de aankop geconfronteerd met gebreken aan de zaak. De zaak beantword dan niet aan de overeenkomst en er is sprake van non-conformiteit.

Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en een aanvaarding daarvan. Aanbod en Aanvaarding zijn beide rechtshandelingen en een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard. Van zo'n aanbod en aanvaarding hoeft U zich in de praktijk niet al te veel voor te stellen. Het overhandigen van de boodschappen aan de kassiere kan al gelden als een aanvaarding van de in de schappen aangeboden boodschappen. U rekent van uw kant af en laadt de boodschappen in in Uw tas.

Echter, er kan iets mis zijn gegaan met deze wil en daarmee met de rechtshandeling ‘aanvaarding’. De verklaring van een persoon stemt op het moment van de verklaring wel overeen met zijn wil, maar deze wil is ondeugdelijk gevormd door externe oorzaken. U ziet een mooi schilderijtje staan en roept dat U dat wilt kopen. De verkoper zegt vervolgens verkocht en slaat 1 miljoen aan op de kassa omdat het een heuse van Gogh blijkt te zijn terwijl U dacht het ging om een waterafstotende reporductie voor uw badkamer. Andersom is ook mogelijk U koopt een schilderij voor 1 euro terwijl de verkoper nu net denkt dat hij die spatvrije reporductie verkoopt terwijl het handelt om een echte.

Dit heeft vervolgens weer invloed op de koopovereenkomst. Alvorens hier verder op in te gaan zal eerst de koopovereenkomst aan bod komen.

Boek 7 Burgerlijk Wetboek art. 1: ‘Koop is de overeenkomst waarbij de een zich verbindt een zaak te geven en de ander om daarvoor een prijs in geld te betalen.’ Deze overeenkomst kan mondeling danwel schriftelijk tot stand komen. Bij een mondelinge overeenkomst zal overigens de bewijsproblematiek een grote rol spelen. Het is dus verstandig alles schriftelijk vast te leggen.

Een gesloten koopovereenkomst brengt de volgende rechten en plichten met zich mee:

uw recht op overdracht van het eigendom van de zaak
uw recht op een deugdelijk product
uw plicht tot het betalen van het product

Dwaling
Dwaling is evenals bedreiging, bedrog en misbruik van omstandigheden een wilsgebrek. Hiervan is sprake als de wil en verklaring weliswaar overeenkomen, maar de wil op onzuivere wijze is gevormd. De rechtshandeling komt in dat geval gewoon tot stand, maar deze is vernietigbaar.

Voorbeeld: De heer Janssen koopt een auto die slechts 2 jaar oud is. Daarbij verzwijgt de verkoper dat die auto een zware aanrijding heeft gehad. Na de koop laat Janssen een ANWB-keuring uitvoeren, waarbij dit aan het licht komt. Bovendien is, aldus de ANWB, de reparatie matig tot slecht uitgevoerd. Uw wil was gericht op de koop van een bepaalde zaak. Indien u wist dat deze aan gebreken onderhevig was dan had u de zaak zeer waarschijnlijk niet gekocht. Uw wil is ten aanzien van de betreffende zaak gebrekkig gevormd door het verzwijgen van de gebreken. Juridisch is er dan sprake van dwaling die tot stand is gekomen door onjuiste mededelingen of verzwijgingen. Is er sprake van een opzettelijk onjuist meedelen of verzwijgen dan is er sprake van bedrog. Het bedrog kan gelegen zijn in een kunstgreep, bijvoorbeeld de kilometerteller van een auto terugdraaien, of in een opzettelijke mededeling of een opzettelijke verzwijging van een feit. Bij dwaling is deze opzet niet vereist.

Ondanks dat er sprake is van dwaling komt de rechtshandeling wel tot stand, maar degene bij wie het wilsgebrek bestaat kan de rechtshandeling ongeldig (laten) verklaren. Dit is de mogelijkheid van vernietiging.

Art. 6:228 BW noemt drie gevallen waarin een beroep op dwaling kan worden gehonoreerd:de dwaling is te wijten aan een inlichting van de wederpartij, tenzij deze mocht aannemen dat die inlichting niet van groot belang was en de dwalende de overeenkomst ook zonder deze inlichting zou hebben gesloten. In dat laatste geval is de dwalende partij gebonden aan de overeenkomst en prevaleert derhalve het belang van de wederpartij; de dwaling is te wijten aan het verzwijgen van een feit waarover de wederpartij de dwalende had behoren in te lichten (schending van zijn mededelingsplicht);beide partijen hebben gedwaald, tenzij ook bij een juiste voorstelling van zaken mocht worden aangenomen dat dezelfde overeenkomst tot tand zou zijn gekomen.

Het is daarbij wel van belang dat een bepaalde eigenschap of omstandigheid voor de andere partij wel kenbaar was. Is dat niet zo dan kan ook niet verwacht worden dat deze daar mededelingen over doet. Voor de mededelingsplicht geldt het volgende. Een mededelingsplicht wordt niet al te snel aangenomen. In het algemeen gelden dat daarvoor aan een viertal vereisten moet zijn voldaan:

de wederpartij is van bepaalde feiten op de hoogte; de wederpartij weet of behoort te weten dat het punt in kwestie voor degene die dwaalt van doorslaggevend belang is voor het sluiten van de overeenkomst;
de wederpartij moet er rekening mee houden dat de ander dwaalt; de wederpartij had naar maatschappelijke opvattingen de dwalende behoren in te lichten.

De vraag waar het hier om draait is of de wederpartij de dwalende ‘uit de droom moet helpen’. Dat zal niet altijd het geval zijn bijvoorbeeld bij zeer lage prijzen of het gegeven dat het product bij de concurrent veel goedkoper is.

Een beroep op dwaling kan niet slagen indien:

- de dwaling, dus onjuiste voorstelling van zaken, alleen toekomstige omstandigheden betreft. Bijvoorbeeld dat een verkocht object later meer waard blijkt te zijn.
- als de dwaling voor rekening (risico) van de dwalende behoort te blijven. Hier wordt de onderzoeksplicht van de dwalende bedoeld.

Heeft u voldoende onderzoek naar de technische staat van de auto gedaan? De Hoge Raad neemt tot op zekere hoogte onvoorzichtige dwalende kopers in bescherming tegen verzwijgende verkopers. Wel gaat de Hoge Raad er van uit dat iemand een deugdelijk onderzoek uitvoert voordat hij of zij tot koop overgaat. Bijv. indien de heer Janssen een vijf jaar oude auto koopt, zonder garantie, en hij laat die pas daarná door de ANWB keuren, dan heeft hij zijn onderzoeksplicht verzaakt: hij had vóórdat hij de auto kocht deze moeten (laten) onderzoeken.

Vernietiging van de rechtshandeling
Kortom, in elke situatie zal er moeten worden nagegaan of er sprake is van dwaling. Indien het geval aan alle vereisten van dwaling voldoet dan kan de overeenkomst vernietigd worden door een beroep te doen op art. 6:228 lid 1 sub b BW.

Een vernietigbare rechtshandeling heeft in beginsel dezelfde rechtsgevolgen als een geldige, onaantastbare rechtshandeling. Op een later moment kunnen de gevolgen uit deze overeenkomst met terugwerkende kracht verloren gaan. Indien er geen beroep wordt gedaan op de vernietigbaarheid van de rechtshandeling dan blijft de rechtshandeling gewoon in stand.

Door wie kan worden vernietigd?
- door degene in wiens belang de vernietigingsgrond is geschreven, bijvoorbeeld de bedrogene of de dwalende;
- door de rechter op vordering van degene in wiens belang de vernietigingsgrond geldt.

Gevolg van de vernietiging
De vernietiging heeft terugwerkende kracht: na vernietiging wordt de rechtshandeling geacht vanaf het moment dat zij werd verricht nietig te zijn geweest. Hierdoor wordt de rechtsverhouding tussen partijen teruggebracht in de staat waarin zij zich voor het verrichten van de rechtshandeling bevond. Hebben beide partijen nog niet gepresteerd dan zullen de prestaties uit de overeenkomst komen te vervallen. Hierdoor hoeft de zaak niet meer afgeleverd te worden en de koper geen geld meer te betalen. Is de koopprijs wel al betaald en de overeenkomst wordt vernietigd dan komt de rechtsgrond voor deze prestatie door te vernietiging te vervallen. Deze prestaties zijn da onverschuldigd verricht. Uit de regeling van de onverschuldigde betaling volgt dat de verrichte prestaties over en weer ongedaan moeten worden gemaakt. De zaak en de koopprijs zullen dus teruggegeven moeten worden.

Hoe kan vernietigd worden?Door een buitengerechtelijke verklaringDoor een rechterlijke uitspraakEen buitengerechtelijke verklaring kan in iedere vorm geschieden en wordt gericht tot degene die partij was bij de rechtshandeling.

Conformiteit
Wat mag de koper verwachten van het afgeleverde product?
Art. 7:17 BW bepaalt dat de afgeleverde zaak conform de overeenkomst moet zijn. Dat wil zeggen dat de afgeleverde zaak voor de koper het nut moet hebben dat hij op grond van de overeenkomst mocht verwachten. De verkoper levert dus niet conform indien hij een andere zaak of een zaak van een andere soort levert, of als het afgeleverde in getal, maat of gewicht afwijkt. Vervolgens moet de afgeleverde zaak ook van de afgesproken kwaliteit zijn waarbij de eigenschappen van de zaak van belang zijn.

Uitgangspunt daarbij is het normale gebruik van een zaak. Dit betekent dat men met een auto moet kunnen rijden en remmen, een wasmachine moet kunnen wassen en een computer moet zonder problemen een tekstverwerkingsprogramma kunnen draaien. Soms wil de koper echter meer dan een normaal gebruik. Hij mag alleen verwachten dat de zaak daarvoor geschikt is als dit bijzondere gebruik ‘bij de overeenkomst is voorzien’. Als een koper zijn plannen voor bijzonder gebruik aan de verkoper meedeelt en deze stelt dat de zaak daarvoor geschikt is, hoeft de koper geen onderzoek in te stellen naar de aanwezigheid van de benodigde eigenschappen. Bijvoorbeeld dat een auto zwaar genoeg is om een bepaalde caravan mee te trekken. De wet vereist niet dat het bijzonder gebruik expliciet bij de overeenkomst is voorzien, dit kan dus ook uit de omstandigheden worden afgeleid. Ten slotte is het afhankelijk van de omstandigheden wat de koper van een bepaald product mag verwacht. Hierbij kunt u denken aan:

- van producten de aard van de zaak (nieuw of gebruikt, merkartikel, beschadigd )
- de hoogte van de prijs
- de mededelingen die de verkoper heeft gedaan.

Ook hier heeft de koper een onderzoeksplicht naar bijvoorbeeld de kwaliteit van gebruikte zaken. De koper kan zich niet op non-conformiteit beroepen wanneer hem ten tijde van het sluiten van de overeenkomst wel bekend was of redelijkerwijs bekend kan zijn dat de zaak niet aan de overeenkomst beantwoordde.
Een verkoper is bovendien niet alleen gebonden aan zijn eigen mededelingen. Als de fabrikant reclame voor het product maakt, kan de koper daar rechten aan ontlenen Voldoet het
product niet aan de in de reclame toegezegde eigenschappen, dan kan de koper de verkoper
hierop in principe aanspreken.
Draagt de verkoper zorg voor de installatie van het product, maar voert hij de installatie
ondeugdelijk uit, dan geldt dit als een gebrek aan overeenstemming van het product aan de
overeenkomst. Hetzelfde geldt als de koper zelf het product installeert, maar de bijgevoegde
montagevoorschriften gebreken vertonen, waardoor het eindresultaat tegenvalt.


Consumentenkoop
De wet biedt de consument meer zekerheden. Consumentenkoop is een koopovereenkomst tussen een professionele verkoper en een particuliere koper. Het gaat daarbij om de koop van een roerende zaak. Het kan daarbij gaan om de koop van levensmiddelen, maar ook om de aanschaf van duurzame gebruiksgoederen, zoals een wasmachine of een auto. Kortom, alle goederen die voor particulier gebruik door beroepsmatige verkopers worden aangeboden.
De richtlijn en de wet gelden bovendien niet:Als een consument een product koopt van een particulier;Voor andere diensten, zoals het boeken van een reis, het afsluiten van een verzekering of het aangaan van een lening; Voor iemand die een product koopt in het kader van zijn beroep of bedrijf;Bij de koop van een onroerende zaak, zoals een huis.Naast de algemene bepalingen voor consumentenkoop gelden bijzondere regels indien de consument via internet, per telefoon, post of fax een product of dienst koopt. Het gaat hierbij om de ‘koop op afstand’.

Koop op afstand
Bij ‘koop op afstand’ moet worden gedacht aan diverse moderne vormen van het sluiten van overeenkomsten, zoals teleshopping of aankoop via internet. Bepalend voor het begrip overeenkomst op afstand is dat tot en met het sluiten van de overeenkomst uitsluitend gebruik wordt gemaakt van één of meer technieken voor communicatie op afstand. Elk middel dat zonder gelijktijdige fysieke aanwezigheid van de verkoper en koper kan worden gebruikt valt onder de regeling. Een belangrijke bescherming wordt aan de consumentkoper geboden door het vereiste dat tevoren informatie wordt verschaft over de belangrijke elementen van de koop. Het gaat daarbij om een negental omschreven punten:
- gegevens over de verkoper
- essentialia van de koopovereenkomst
- bezorgkosten
- de mogelijkheid van ontbinding
- de duur van het aanbod
- de duur van de overeenkomst.

Ook bij de aflevering moet informatie worden versterkt die nog uitgebreider is dan wellicht in een eerder stadium gegeven is. Met name is informatie omtrent de mogelijkheden voor ontbinding van belang. Daarbij kan gedacht worden aan de aanvangstijd en de duur van de bedenktijd, het niet verschuldigd zijn van enige vergoeding, het recht ook de financieringsovereenkomst te ontbinden. De wet geeft de koper een recht van ontbinding (bedenktijd) van zeven werkdagen na de ontvangst van de zaak. Wanneer de leverancier echter niet aan zijn informatieverplichtingen voldoet wordt deze termijn verlengd tot maximaal drie maanden.

Garanties
Een garantie wil zeggen dat de verkoper of de producent bepaalde eigenschappen van het product toezegt. De koper ziet in een garantiebewijs vaak een waarborg voor kwaliteit. In veel garantiebewijzen wordt echter aansprakelijkheid juist uitgesloten, zo worden bijvoorbeeld zeer krappe termijnen gehanteerd. Maar inzake een consumentenkoop kan er niet ten nadele van de koper worden afgeweken en kunnen de rechten en vorderingen die de wet aan de koper ter zake van een tekortkoming in de nakoming van de verplichtingen van de verkoper toekent, niet worden beperkt of uitgesloten. De verkoper kan de koper ook extra garanties geven, bovenop de wettelijke rechten. Een garantiebewijs kan de wettelijke rechten van de koper echter niet inperken. Als de garantie bijvoorbeeld vermeldt dat het product gedurende één jaar na aanschaf gratis wordt gerepareerd, ontneemt dit de koper niet het recht om de vervanging van het product te eisen. Wanneer geen garantie (meer) wordt gegeven, betekend dit niet dat u met lege handen staat als de auto het begeeft. De verkoper is namelijk wettelijk verplicht u een deugdelijke auto te leveren. Deze wettelijke verplichting geldt ook als de garantie is verlopen.

Bewijslast
Normaal moet de eisende koper bewijzen dat het gekochte product ondeugdelijk was, maar bij consumentenkoop wordt de bewijslast op de verkoper gelegd. De zaak wordt vermoed bij aflevering ondeugdelijk geweest te zijn geweest, en de verkoper moet bewijzen dat het niet zo was. Deze verschuiving van de bewijslast geldt alleen wanneer de non-conformiteit zich binnen zes maanden heeft geopenbaard. Bij dieren geldt op basis van Europese regels

Acties ingeval van non-conformiteit
Als de afgeleverde zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt bevat art. 7:21 voor de koper een drietal bijzondere bevoegdheden om alsnog nakoming van de verbintenis van de verkoper te vorderen:aflevering van het ontbrekende, herstelvervangingDe verkoper dient deze verplichtingen binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast voor de koper na te komen. de koper er recht op dat de goederen kosteloos door herstel of vervanging in overeenstemming met de overeenkomst worden gebracht. Bij kosten wordt men name gedacht aan kosten van verzending, loon en materiaal.

Ontbinding
Ontbinding vormt een belangrijk recht van de koper. Een ontbinding is enkel mogelijk indien er sprake is van een tekortkoming. Men mag niet ontbinden indien de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Ingeval van de consument-koper heeft deze er ook recht op dat de prijs op passende wijze wordt verminderd evenredig met de mate van afwijking.

Ontbinding of prijsvermindering is bij consumentenverkoop pas mogelijk wanneer herstel of vervanging niet mogelijk is of niet gevergd kan worden, of de verkoper aan een verzoek hiertoe geen gevolg geeft.